Standardy Ochrony Małoletnich w Żłobku Słoneczko w Żychlinie

Podstawa i cel dokumentu

Standardy Ochrony Małoletnich określają zasady tworzenia w Żłobku Słoneczko w Żychlinie środowiska bezpiecznego dla dzieci, sposoby zapobiegania krzywdzeniu, zasady reagowania na podejrzenie lub ujawnienie krzywdzenia oraz reguły dokumentowania i monitorowania podejmowanych działań.

Dokument został opracowany z uwzględnieniem specyfiki opieki nad dziećmi do lat 3, które z uwagi na wiek mogą komunikować dyskomfort, lęk lub krzywdę przede wszystkim zachowaniem, płaczem, zmianą funkcjonowania, gestem lub reakcją na określone osoby i sytuacje.

Podstawę prawną stanowią w szczególności art. 22b–22c ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 110) oraz przepisy dotyczące opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Uwzględniono również rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie standardów opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. poz. 1882), obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.

Dokument bazuje także na przekazanym wzorze „Standardów Ochrony Małoletnich w Żłobku Gminnym Nr 2 w Żelkowie-Kolonii”, przy czym został rozbudowany i dostosowany do potrzeb Żłobka Słoneczko.

Spis treści

1. Podstawowe terminy i zasady ogólne
2. Bezpieczna rekrutacja i przygotowanie personelu
3. Bezpieczne relacje personel–dziecko
4. Czynności opiekuńcze, higieniczne, karmienie i odpoczynek
5. Bezpieczne relacje między dziećmi
6. Rozpoznawanie symptomów i czynników ryzyka krzywdzenia
7. Procedura interwencji
8. Podejrzenie krzywdzenia przez pracownika lub inną osobę dorosłą
9. Podejrzenie krzywdzenia w środowisku rodzinnym
10. Plan wsparcia dziecka po ujawnieniu krzywdzenia
11. Ochrona wizerunku, danych i prywatności dziecka
12. Urządzenia elektroniczne, Internet i treści szkodliwe
13. Dokumentowanie i przechowywanie zdarzeń
14. Przygotowanie personelu, monitoring i aktualizacja Standardów
15. Udostępnianie Standardów rodzicom i dzieciom
16. Postanowienia końcowe

Rozdział 1. Podstawowe terminy i zasady ogólne

§ 1. Definicje

Żłobek – Żłobek Słoneczko w Żychlinie.

dziecko / małoletni – każde dziecko objęte opieką Żłobka; w rozumieniu prawa małoletnim jest osoba, która nie ukończyła 18 lat.

rodzic / opiekun – rodzic, przedstawiciel ustawowy, opiekun prawny lub faktyczny uprawniony do sprawowania opieki nad dzieckiem.

personel – wszystkie osoby wykonujące pracę lub zadania na rzecz Żłobka, niezależnie od podstawy prawnej, w tym pracownicy, zleceniobiorcy, praktykanci, stażyści, wolontariusze i osoby współpracujące.

krzywdzenie – każde działanie lub zaniechanie naruszające prawa, godność, bezpieczeństwo, zdrowie lub prawidłowy rozwój dziecka, w tym przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna, zaniedbanie i narażenie na przemoc.

osoba odpowiedzialna za Standardy – osoba wyznaczona przez osobę kierującą Żłobkiem do monitorowania wdrażania Standardów, przyjmowania uwag i koordynowania ich przeglądu.

interwencja – działania podejmowane po uzyskaniu informacji o podejrzeniu krzywdzenia lub zdarzeniu zagrażającym dobru dziecka.

§ 2. Zasady nadrzędne

1. Każde działanie personelu jest podejmowane dla dobra dziecka i z poszanowaniem jego godności, potrzeb, bezpieczeństwa oraz prawa do ochrony.
2. Przemoc wobec dziecka w jakiejkolwiek formie jest niedopuszczalna.
3. Personel uwzględnia wiek, etap rozwoju, stan zdrowia, niepełnosprawność, sposób komunikowania się i indywidualne potrzeby dziecka.
4. Brak mowy lub ograniczona zdolność dziecka do relacjonowania zdarzeń nie może być powodem bagatelizowania sygnałów wskazujących na możliwe krzywdzenie.
5. Informacje dotyczące podejrzenia krzywdzenia są przekazywane wyłącznie osobom uprawnionym i w zakresie niezbędnym do ochrony dziecka.

Rozdział 2. Bezpieczna rekrutacja i przygotowanie personelu

§ 3. Rekrutacja

6. Przed dopuszczeniem osoby do działalności związanej z opieką nad małoletnimi osoba kierująca Żłobkiem realizuje obowiązki weryfikacyjne wynikające z obowiązujących przepisów, w szczególności sprawdza wymagane rejestry i pozyskuje wymagane informacje o niekaralności.
7. Od kandydata pozyskuje się informacje i oświadczenia dotyczące państw zamieszkania, obywatelstwa i rejestrów karnych w zakresie wymaganym przez prawo.
8. Dokumentację związaną z weryfikacją przechowuje się zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadą ograniczenia dostępu.
9. Każda osoba dopuszczana do pracy z dziećmi zostaje zapoznana ze Standardami przed rozpoczęciem samodzielnego wykonywania zadań.

§ 4. Przygotowanie personelu

10. Osobą odpowiedzialną za przygotowanie personelu do stosowania Standardów jest osoba kierująca Żłobkiem lub pisemnie wyznaczona przez nią osoba.
11. Zapoznanie ze Standardami potwierdza się podpisanym oświadczeniem.
12. Personel jest okresowo szkolony lub instruowany w zakresie rozpoznawania symptomów krzywdzenia, reagowania na nie, zasad bezpiecznych relacji i dokumentowania interwencji.

Rozdział 3. Bezpieczne relacje personel–dziecko

§ 5. Komunikacja i traktowanie dziecka

13. Personel zwraca się do dziecka spokojnie, życzliwie i w sposób dostosowany do jego wieku oraz możliwości rozumienia.
14. Dziecko jest wysłuchiwane także wtedy, gdy komunikuje się niewerbalnie. Personel obserwuje gesty, mimikę, napięcie ciała, płacz, wycofanie i inne sygnały dyskomfortu.
15. Nie wolno zawstydzać, wyśmiewać, obrażać, straszyć, grozić, poniżać, ignorować potrzeb dziecka ani porównywać go w sposób naruszający godność.
16. Krzyk może być użyty wyłącznie jako krótkie ostrzeżenie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa.
17. Nie stosuje się kar cielesnych, szarpania, popychania, potrząsania, szczypania, wymuszania pozycji ciała ani innych form przemocy fizycznej.
18. Nie wolno izolować dziecka jako kary. Krótkotrwałe odsunięcie od sytuacji może nastąpić jedynie dla zapewnienia bezpieczeństwa, przy obecności i wsparciu osoby dorosłej.
19. Nie wolno uzależniać zaspokajania podstawowych potrzeb dziecka od jego zachowania.

§ 6. Kontakt fizyczny

20. Kontakt fizyczny z dzieckiem może wynikać wyłącznie z potrzeb opiekuńczych, higienicznych, zdrowotnych, bezpieczeństwa lub potrzeby emocjonalnego wsparcia dziecka.
21. Przytulenie, wzięcie na ręce, uspokajanie i inne formy bliskości są dopuszczalne, gdy odpowiadają potrzebie dziecka. Personel obserwuje reakcję dziecka i respektuje sygnały niechęci, o ile nie zachodzi konieczność ochrony zdrowia lub bezpieczeństwa.
22. Kontakt fizyczny nie może mieć charakteru seksualnego, niejawnego, zawstydzającego, wymuszonego ani służyć gratyfikacji osoby dorosłej.
23. Personel nie utrwala prywatnie wizerunku dzieci i nie wykorzystuje prywatnych urządzeń do wykonywania zdjęć lub nagrań dzieci, chyba że zasady organizacyjne Żłobka wyraźnie stanowią inaczej i zapewniają zgodność z prawem oraz zgodami rodziców.

§ 7. Kontakty poza Żłobkiem

24. Kontakty dotyczące spraw dziecka prowadzi się za pomocą kanałów przyjętych przez Żłobek.
25. Personel zachowuje poufność informacji o dzieciach i rodzinach również wtedy, gdy zna rodzinę prywatnie.
26. Nie nawiązuje się z dzieckiem relacji wykraczających poza rolę zawodową.

Rozdział 4. Czynności opiekuńcze, higieniczne, karmienie i odpoczynek

§ 8. Higiena i przewijanie

27. Czynności higieniczne wykonuje się z poszanowaniem intymności i godności dziecka, spokojnie informując je prostymi słowami o kolejnych czynnościach.
28. Przewijanie, zmiana ubrania, mycie i pomoc przy toalecie odbywają się tylko w zakresie koniecznym do zapewnienia higieny, zdrowia i komfortu dziecka.
29. Personel ogranicza ekspozycję ciała dziecka do minimum koniecznego do wykonania czynności.
30. Nie wolno komentować ciała dziecka w sposób zawstydzający ani żartować z jego fizjologii.
31. Jeżeli dziecko protestuje, pracownik stara się ustalić przyczynę i uspokoić dziecko; nie rezygnuje z czynności niezbędnej dla zdrowia lub higieny, lecz wykonuje ją możliwie delikatnie i z poszanowaniem dziecka.

§ 9. Karmienie

32. Posiłki podaje się z uwzględnieniem wieku, zaleceń żywieniowych, alergii i indywidualnych potrzeb dziecka.
33. Nie wolno zmuszać dziecka do jedzenia ani stosować jedzenia jako nagrody lub kary.
34. Personel zachęca do próbowania i samodzielności, obserwując sygnały głodu i sytości.
35. W przypadku karmienia wymagającego bezpośredniej pomocy personel działa spokojnie, bez pośpiechu i z zachowaniem bezpieczeństwa.

§ 10. Sen i odpoczynek

36. Dziecku zapewnia się warunki do bezpiecznego odpoczynku zgodnie z jego potrzebami i organizacją dnia.
37. Usypianie nie może polegać na przymusowym unieruchamianiu, zastraszaniu ani pozostawianiu dziecka w stanie silnego lęku bez wsparcia.
38. Personel może stosować spokojny głos, obecność, głaskanie lub inne zwyczajowe, bezpieczne formy uspokajania, uwzględniając reakcję dziecka.

Rozdział 5. Bezpieczne relacje między dziećmi

§ 11.

39. Personel wspiera dzieci w uczeniu się bezpiecznych relacji, dzielenia przestrzeni i zabawek oraz wyrażania emocji bez krzywdzenia innych.
40. Zachowaniami niedozwolonymi są w szczególności: bicie, gryzienie, kopanie, popychanie, szczypanie, celowe zabieranie przedmiotów połączone z przemocą oraz inne zachowania zagrażające bezpieczeństwu.
41. Z uwagi na wiek dzieci zachowania te traktuje się przede wszystkim jako sytuacje wymagające natychmiastowego zapewnienia bezpieczeństwa, regulacji emocji, nauki alternatywnych zachowań i obserwacji, a nie jako podstawę do zawstydzania lub karania.
42. W przypadku powtarzających się zachowań zagrażających bezpieczeństwu personel dokumentuje obserwacje, omawia sytuację z rodzicami i ustala spójny sposób wsparcia.

Rozdział 6. Rozpoznawanie symptomów i czynników ryzyka krzywdzenia

§ 12.

Personel zwraca uwagę na sygnały mogące wskazywać na krzywdzenie. Pojedynczy objaw nie przesądza o krzywdzeniu; znaczenie ma całokształt informacji, powtarzalność, niespójność wyjaśnień i zmiana funkcjonowania dziecka.

• niewyjaśnione lub powtarzające się urazy, siniaki, oparzenia, otarcia albo urazy o nietypowym charakterze;
• silny lęk przed określoną osobą, nagłe wycofanie, apatia, nadmierna czujność lub nietypowa agresja;
• nagłe i trwałe zmiany snu, apetytu, zachowania, reakcji na dotyk lub czynności higieniczne;
• brak odpowiedniej higieny, odzieży, opieki medycznej lub zaspokojenia podstawowych potrzeb;
• zachowania lub wiedza seksualna wyraźnie nieadekwatne do wieku;
• częste pozostawianie dziecka w sytuacjach niebezpiecznych lub pod opieką osób niezdolnych do zapewnienia bezpieczeństwa;
• sygnały przekazywane przez rodzica, inną osobę, rodzeństwo lub samo dziecko – słownie albo niewerbalnie.

W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka personel przekazuje informację osobie kierującej Żłobkiem lub osobie odpowiedzialnej za przyjmowanie zgłoszeń i monitoruje dobrostan dziecka.

Rozdział 7. Procedura interwencji

§ 13. Zasada natychmiastowego bezpieczeństwa

43. Jeżeli życie lub zdrowie dziecka jest bezpośrednio zagrożone, personel w pierwszej kolejności zapewnia dziecku bezpieczeństwo i niezbędną pomoc, a następnie niezwłocznie zawiadamia odpowiednie służby oraz osobę kierującą Żłobkiem.
44. Każdy pracownik, który podejrzewa krzywdzenie lub uzyskał informację o krzywdzeniu, sporządza notatkę służbową i przekazuje ją osobie kierującej Żłobkiem lub osobie wyznaczonej do przyjmowania zgłoszeń.
45. Nie prowadzi się samodzielnego dochodzenia. Rozmowa z dzieckiem ma służyć zapewnieniu bezpieczeństwa i przyjęciu informacji, bez sugerowania odpowiedzi, wielokrotnego wypytywania lub wywierania presji.
46. Każda interwencja jest dokumentowana w Karcie Interwencji.

§ 14. Dalsze działania

47. Osoba kierująca Żłobkiem analizuje zgłoszenie, ustala niezbędne działania ochronne i – zależnie od charakteru sprawy – podejmuje decyzję o zawiadomieniu Policji lub prokuratury, sądu opiekuńczego, właściwych służb pomocy społecznej albo o uruchomieniu procedury „Niebieskie Karty” przez uprawniony podmiot/osobę.
48. W sprawach złożonych może zostać powołany zespół interwencyjny złożony z osób posiadających istotną wiedzę o dziecku i sytuacji.
49. Rodzice są informowani o podejrzeniu i planowanych działaniach, chyba że przekazanie informacji mogłoby zagrozić bezpieczeństwu dziecka, utrudnić postępowanie lub gdy podejrzenie dotyczy rodzica/opiekuna i okoliczności wymagają odmiennego działania.
50. Po ujawnieniu krzywdzenia Żłobek ustala plan wsparcia dziecka.

Rozdział 8. Podejrzenie krzywdzenia przez pracownika lub inną osobę dorosłą

§ 15.

51. W przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka przez członka personelu osoba przyjmująca zgłoszenie niezwłocznie informuje osobę kierującą Żłobkiem. Jeżeli podejrzenie dotyczy osoby kierującej Żłobkiem, zgłoszenie kieruje się do podmiotu prowadzącego lub innej osoby właściwej zgodnie ze strukturą organizacyjną.
52. Do czasu wyjaśnienia sprawy organizuje się pracę w sposób zapewniający dziecku bezpieczeństwo, w tym – jeżeli jest to zasadne – odsunięcie osoby, której dotyczy zgłoszenie, od bezpośredniego kontaktu z dziećmi.
53. Jeżeli zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa na szkodę dziecka, składa się zawiadomienie do właściwego organu.
54. Niezależnie od odpowiedzialności karnej analizuje się możliwość naruszenia obowiązków pracowniczych lub zasad współpracy i podejmuje działania przewidziane prawem.

Rozdział 9. Podejrzenie krzywdzenia w środowisku rodzinnym

§ 16.

55. W przypadku podejrzenia przemocy domowej lub zaniedbania osoba kierująca Żłobkiem ustala działania odpowiednie do rodzaju i poziomu zagrożenia.
56. W zależności od okoliczności możliwe jest zawiadomienie sądu opiekuńczego, Policji/prokuratury, ośrodka pomocy społecznej lub podjęcie czynności w ramach procedury „Niebieskie Karty” przez osobę/podmiot posiadający ustawowe uprawnienie.
57. Jeżeli rodzic lub opiekun jest osobą podejrzewaną o krzywdzenie, kontakt z nim planuje się tak, aby nie zwiększyć ryzyka dla dziecka.
58. Wszystkie ustalenia i działania dokumentuje się.

Rozdział 10. Plan wsparcia dziecka po ujawnieniu krzywdzenia

§ 17.

59. Plan wsparcia przygotowuje osoba kierująca Żłobkiem lub wyznaczony zespół, odpowiednio do potrzeb dziecka.
60. Plan określa co najmniej: działania zapewniające bezpieczeństwo w Żłobku, osoby odpowiedzialne, sposób obserwacji dobrostanu, współpracę z rodzicami – jeżeli jest bezpieczna i zasadna – oraz ewentualne skierowanie do specjalistycznego wsparcia.
61. Wsparcie ma charakter rozwojowo adekwatny: przewidywalna rutyna, obecność znanych opiekunów, spokojna komunikacja, możliwość regulacji emocji, ograniczenie zbędnych zmian oraz szczególna uważność na reakcje dziecka.
62. Plan jest okresowo oceniany i aktualizowany.

Rozdział 11. Ochrona wizerunku, danych i prywatności dziecka

§ 18.

63. Żłobek chroni prywatność, dane osobowe i wizerunek dziecka.
64. Utrwalanie i publikowanie wizerunku dziecka odbywa się na podstawie obowiązujących przepisów oraz odpowiednich zgód, z uwzględnieniem zakresu i celu wykorzystania materiału.
65. Nie publikuje się materiałów przedstawiających dziecko w sytuacjach intymnych, podczas czynności higienicznych, w stanie rozebrania, silnego płaczu, kryzysu lub w sposób mogący naruszać jego godność.
66. Przedstawicielom mediów nie umożliwia się indywidualnego fotografowania lub filmowania dzieci bez wymaganych zgód i ustaleń z osobą kierującą Żłobkiem.
67. Dane o zdrowiu, rozwoju, sytuacji rodzinnej i innych sprawach prywatnych dziecka są udostępniane wyłącznie osobom uprawnionym.

Rozdział 12. Urządzenia elektroniczne, Internet i treści szkodliwe

§ 19.

68. Ze względu na wiek dzieci dostęp do Internetu i urządzeń ekranowych nie jest traktowany jako samodzielna aktywność dzieci bez nadzoru personelu.
69. Jeżeli w ramach zajęć wykorzystywane są urządzenia elektroniczne, treści dobiera personel i muszą być one bezpieczne, adekwatne do wieku i celu opiekuńczo-edukacyjnego.
70. Urządzenia i sieć wykorzystywane przez personel powinny być zabezpieczone organizacyjnie i technicznie przed dostępem dzieci do treści szkodliwych.
71. W przypadku przypadkowego wyświetlenia treści nieodpowiedniej personel natychmiast przerywa ekspozycję, zabezpiecza dziecko i zgłasza zdarzenie osobie odpowiedzialnej.

Rozdział 13. Dokumentowanie i przechowywanie zdarzeń

§ 20.

72. Ujawnione lub zgłoszone incydenty dokumentuje się w sposób rzeczowy, z podaniem daty, osób uczestniczących, źródła informacji, podjętych działań i dalszych ustaleń.
73. Dokumentacja obejmuje w szczególności notatki służbowe, Karty Interwencji, plany wsparcia, potwierdzenia zawiadomień oraz istotną korespondencję.
74. Dokumentację przechowuje się w miejscu zabezpieczonym przed dostępem osób nieuprawnionych, zgodnie z przepisami o ochronie danych i obowiązującą w Żłobku dokumentacją.
75. Nie dokonuje się w dokumentacji ocen i diagnoz wykraczających poza kompetencje personelu; odróżnia się fakty, obserwacje i relacje osób od interpretacji.

Rozdział 14. Przygotowanie personelu, monitoring i aktualizacja Standardów

§ 21.

76. Osoba kierująca Żłobkiem wyznacza osobę odpowiedzialną za monitorowanie realizacji Standardów.
77. Standardy podlegają przeglądowi nie rzadziej niż raz na 2 lata oraz każdorazowo, gdy zmieniają się przepisy, organizacja pracy lub doświadczenia z interwencji wskazują na potrzebę aktualizacji.
78. Co najmniej raz w roku można przeprowadzić ankietę wśród personelu dotyczącą znajomości i praktycznego stosowania Standardów.
79. Uwagi pracowników i rodziców są analizowane. Zmiany zatwierdza osoba uprawniona i komunikuje je personelowi oraz rodzicom.
80. Zapoznanie personelu z nową wersją dokumentu jest dokumentowane.

Rozdział 15. Udostępnianie Standardów rodzicom i dzieciom

§ 22.

81. Standardy są dostępne dla personelu i rodziców w Żłobku oraz na stronie internetowej placówki.
82. Rodzice są informowani o obowiązywaniu Standardów i możliwości zapoznania się z nimi.
83. Ze względu na wiek dzieci wersję zasad przeznaczoną dla małoletnich realizuje się przede wszystkim poprzez codzienną praktykę: proste komunikaty o prawie do bezpieczeństwa, nazywanie granic, respektowanie sygnałów dziecka, uczenie proszenia o pomoc oraz modelowanie bezpiecznych relacji.
84. Personel może wykorzystywać proste obrazki, gesty i komunikaty, np.: „Możesz powiedzieć nie”, „Powiedz lub pokaż, gdy coś boli”, „Opiekun pomoże”, dostosowując je do rozwoju dziecka.

Rozdział 16. Postanowienia końcowe

§ 23.

85. Standardy wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia.
86. Każdy członek personelu jest zobowiązany do ich przestrzegania.
87. W sprawach nieuregulowanych stosuje się obowiązujące przepisy prawa oraz wewnętrzne procedury Żłobka, o ile nie pozostają w sprzeczności ze Standardami.

Właściciel żłobka
Dominika Borkiewicz